-- Aflevering 1 in de reeks over de basis vooronderstellingen van NLP --
Er wordt wel beweerd dat begrepen willen worden de diepste essentie is die ons bezighoudt. Taal en communicatie is daarbij ons instrument om begrip te vormen; begrijpen hoe onze eigen wereld in elkaar zit, en die van de ander. Het eerste is al een levenstaak op zich, het laatste misschien wel onmogelijk. Maar je kan je wel inzetten om daar zo dichtbij mogelijk te komen!
NLP biedt handvaten om je begrip van je eigen werkelijkheid en die van de ander te vergroten. Dit levert nieuwe keuzemogelijkheden op in gedrag, samenwerking en verstandhouding. De basisvooronderstellingen waar NLP uit werkt zijn gericht op het creëren en behouden van de 'open mind' om zo tot een dieper begrip te kunnen komen bij jezelf en de ander.
De acht basisvooronderstellingen van Bandler, later uitgebreid tot 15, zijn werkhypotheses: stel dat dit waar is, wat gebeurt er nu dan, wat is er anders? Alle interventies in NLP zijn te herleiden tot de basisvooronderstellingen. Een interventie is de praktische toepassing van de meer hypothetische en beschouwende basisvooronderstelling.
In deze reeks waarin ik de basisvooronderstellingen de revue laat passeren, koppel ik de beschouwende en praktische kant aan elkaar; wat is de basis van de vooronderstelling, wat kan het je opleveren en hoe kun je het praktisch toepassen?
Vooronderstelling 1: "De kaart is niet het gebied, de naam is niet het genoemde."
Wat is werkelijkheid? Ken je de werkelijkheid? En hoe weet je of je werkelijk de werkelijkheid kent of dat het jouw constructie van de werkelijkheid is? De eerste basisvooronderstelling van NLP, gebaseerd op uitspraken van Korzybski, laat het idee los dat er een werkelijkheid is die gekend kan worden. Iedereen creëert een gefilterd model van de wereld; een kaart van de werkelijkheid, waarin heel veel is weggelaten, vervormd en gegeneraliseerd. Hierdoor blijft die informatie over die jij betekenis geeft vanuit jouw ervaringen en emoties. Een handige gids dus om te navigeren!
Ok, iedereen maakt dus zijn eigen kaart van het gebied, bewust en vooral onbewust. We reageren dus op ons model van de wereld en niet op de werkelijkheid zelf. Die filters, die behulpzaam zijn in het behapbaar maken van betekenis, beperken ons tegelijkertijd in ons begrip over ons zelf en de ander. Je hiervan bewust zijn is de deur open zetten naar meer keuzemogelijkheden en begrip bij jezelf en de ander.
Alle NLP interventies richten zich op het je bewust maken van filters en beperkende filters bij jezelf of de ander te verruimen. Zo creëer je voor jezelf een vermogende staat met meer keuzemogelijkheden en flexibiliteit en in contact met anderen meer 'samen' en een betere verstandhouding.
"Eerst begrijpen, dan begrepen worden."
Drie praktische interventies die je bij jezelf en de ander direct kan toepassen om begripvol te communiceren en je beperkende filters te verruimen:
1) Stel je oordeel uit; antwoordt 'Goh wat interessant' en moedig de ander aan om er meer of iets anders over te vertellen, door te vervolgen met 'vertel me daar nog 's meer over', 'wat wil je me hiermee vertellen' of met 'wat maakt dat je dit vraagt'. Wees verrast met de reacties die je zult krijgen, zeker als je zelf gewend bent om normaal in de verdediging of aanval te gaan als je kritiek krijgt of geraakt bent door wat iemand tegen je zegt.
2) Denken, doen en voelen; deze drie processen zijn altijd actief en aanwezig in elke ervaring maar we hebben een voorkeursfilter en een onderdrukkingsfilter. Spoor het voorkeursfilter in de taal bij de ander op, sluit daarop aan in taal, bv. door samen te vatten, en nodig met een open vraag uit om te vertellen over het onderdrukte deel in iemands ervaringen. Wees benieuwd naar de nieuwe informatie die dit oplevert voor zowel de persoon in kwestie als jouzelf.
3) Hoe weet je dat dit echt waar is; in probleemsituaties zijn we vaak slachtoffer van onze eigen beperkende overtuigingen. Onze kaart stelt ons in een minder dan positieve staat. Challenge de beperkende overtuiging door de vraag te stellen 'Hoe weet je dat dit echt waar is?' en te vragen naar bewijsvoering, bv. of het altijd en overal zo is. Uiteraard is dit niet zo, de ander wordt door de vraag getriggerd tot relativering van de beperkende overtuiging over te gaan. Als deze interventie niet direct die verruiming oplevert dan speelt er waarschijnlijk iets waardoor iemand hardnekkig wil vasthouden aan een beperkende overtuiging. Dan is de vervolgvraag 'Wat maakt dat jij wil blijven geloven dat dit waar is?'. Let vooral op de verandering in lichaamstaal op het moment dat de ander de beperkende overtuiging loslaat; dit is een mooi proces!
Nb. respect- en vertrouwensvol contact is een basisvereiste om NLP interventies ethisch verantwoord te gebruiken, gericht op verbetering van effectiviteit en kwaliteit van communicatie en leven.
