-- Aflevering 2 in de reeks over de basis vooronderstellingen van NLP --
Er wordt wel beweerd dat begrepen willen worden de diepste essentie is die ons bezighoudt. Taal en communicatie is daarbij ons instrument om begrip te vormen; begrijpen hoe onze eigen wereld in elkaar zit, en die van de ander. NLP biedt handvaten om je begrip van je eigen werkelijkheid en die van de ander te vergroten. Dit levert nieuwe keuzemogelijkheden op in gedrag, samenwerking en verstandhouding.
De basisvooronderstellingen waar NLP uit werkt zijn gericht op het creëren en behouden van de 'open mind' om zo tot een dieper begrip te kunnen komen bij jezelf en de ander. In deze reeks waarin ik de basisvooronderstellingen de revue laat passeren, koppel ik de beschouwende en praktische kant aan elkaar; wat is de basis van de vooronderstelling, wat kan het je opleveren en hoe kun je het praktisch toepassen?
Vooronderstelling 2: "De betekenis van communicatie ligt in de respons die je krijgt"
Herken je dat? In dat gesprek met je leidinggevende, of met je medewerker, heb je zo zorgvuldig mogelijk gecommuniceerd om jouw boodschap over te brengen. En wat gebeurt er? De ander vat het totaal verkeerd op, trekt eigen conclusies en reageert ook nog 's gepikeerd. Is die ander nou gek? Er was toch geen woord Spaans bij?
Communiceren is een continu proces op bewust en onbewust niveau, bestaande uit verbaal en non-verbaal gedrag. Oftewel woorden en al het overige. Alle gedragsuitingen zijn over en weer triggers die leiden tot respons. Je kunt dit vergelijken met een dans. Ook dat is een proces van volgen en leiden.
Tijdens mijn Salsa lessen leerde ik al snel dat een man die niet kan volgen ook niet kan leiden. Elke vrouw geeft in het dansen haar eigen signalen terug (dat is haar wijze van leiden), groot of klein, waarin ze je vertelt hoe zij geleid wil worden. Als je haar signalen volgt en van daaruit leidt dan kan je elke vrouw laten schitteren op de dansvloer. En dat is uiteindelijk waar je het voor doet, nietwaar?!
Net als in Salsa dansen heb je met communicatie ook altijd een bepaalde uitkomst voor ogen. Deze tweede vooronderstelling geeft aan dat de effectiviteit van communicatie niet ligt in jouw boodschap zo duidelijk en goed mogelijk overbengen; effectief communiceren is het zo in z'n geheel afstemmen op de ander dat je de gewenste respons verkrijgt; de uitkomst die je voor ogen hebt.
Als we nu de eerste vooronderstelling er bij nemen, "de kaart is niet het gebied, de naam is niet het genoemde", dan zien we dat we kunnen afstemmen op de kaart van de werkelijkheid bij de ander. Door het herkennen van filters en patronen bij de ander ontdekken we hoe de ander benaderd wil worden zodat we door afstemming kunnen leiden naar de gewenste respons.
In een goede NLP Practitioner opleiding wordt veel aandacht gegeven aan dit afstemmen, het maken van rapport. Rapport is een sfeer van respect- en vertrouwensvol contact die uitnodigt tot openheid en gelijkwaardigheid. Als een goed rapport aanwezig is in contact dan is het sturen op een uitkomst wederzijds en ethisch geaccepteerd door beiden.
"Volgen, volgen, volgen om van daaruit te kunnen leiden."
Drie praktische interventies die je bij jezelf en de ander direct kan toepassen om in afstemming te leiden naar de gewenste uitkomst:
1) Fysiologie en stemgebruik is 92% van onze communicatie; maak van deze kennis dus gebruik in je afstemming op de ander. Let eens op je eigen houding, ademhaling en stemgebruik in een fijn gesprek, waarin je echt de klik voelt. Je zult merken dat je je fysiologie en stemgebruik onbewust op elkaar afstemt. Telkens weer. Om rapport te verdiepen en dus meer afstemming met de ander te verkrijgen kun je dit ook -subtiel- bewust toepassen in een conversatie die wat stroever verloopt. Eenmaal afgestemd pas je subtiel je houding aan op het moment dat je leiding neemt richting je uitkomst van het gesprek. Wees opmerkzaam wat er gebeurt!
2) Zintuigelijk taalgebruik; wij zijn in contact met de wereld via onze zintuigen. Elke ervaring is opgebouwd uit het zien, horen, voelen, proeven en ruiken. Dit is zo belangrijk dat onze taal vol zit met zintuigelijke taalgebruik. Door het herkennen van en aansluiten bij het zintuigelijk taalgebruik van de ander zal de ander zich meer gekend voelen. Dit nodigt weer meer uit om te luisteren naar wat jij te vertellen hebt!
Nb. Oefen jezelf in het herkennen: pak 's een artikel uit een krant of tijdschrift en markeer alle woorden die een (overdrachtelijke) uitdrukking zijn van onze zintuigen.
3) De kern samenvatten; op school leerden we het al: actief luisteren is de boodschap van de ander samenvatten. Vaak doen we dit in onze eigen woorden. Dit kan soms echter ook tot misverstanden leiden, doordat we onze eigen filters toepassen. Door het 'teruglezen' van een zin of een kernwoord, in exact dezelfde intonatie, sluit je exact aan op de filters van de ander. De ander voelt zich meer begrepen en jij kunt nog meer voelen wat er bij de ander speelt en daarop ingaan, richting de gewenste uitkomst. De kunst van deze vorm van samenvatten is subtiliteit. Als het overkomt als 'papegaaien' dan schiet je duidelijk je doel voorbij. Een geoefend kunstenaar weet echter zijn publiek te betoveren!
Nb. respect- en vertrouwensvol contact is een basisvereiste om NLP interventies ethisch verantwoord te gebruiken, gericht op verbetering van effectiviteit en kwaliteit van communicatie en leven.
